Boeken & Rapporten

  • Psychische gezondheidszorg op maat.

Op weg naar een precieze en persoonlijke psychiatrie.

Houten: BSL; 2015.

Recensie in: De Psychiater (P. Verhagen), juli 2015, 21.

Bestel dit boek bij BSL.

  • Wat elke professional over verslaving moet weten. 

Canon verslaving.

2012, tweede herziene druk (Bohn, Stafleu Van Loghum).

Bestel dit boek bij BSL.

Dit boek, oorspronkelijk in 2007 gepubliceerd, blijkt inmiddels onmisbaar voor alle personen die zich in of rond de verslavingszorg bewegen. Professioneel of in lerende of opleidende rol. Het is nieuw unieke publicatie op gebied van kennisoverdracht, bekwaamheidsontwikkeling, onderwijs en opleiding. Dit gedegen overzicht van de belangrijkste onderdelen van verslaving en verslavingszorg kan beschouwd worden als canon en tegelijkertijd als ‘body of knowledge’ van dit vakgebied. De focus is in dit boek gericht op gebruik, misbruik en afhankelijkheid van psychoactieve stoffen, met name op alcohol, heroïne, cocaïne en cannabis.
In deze herziene editie is de tekst op verschillende punten vernieuwd. In het bijzonder is er aandacht voor justitïele verslavingszorg en het op herstel gerichte perspectief van cliënten. Ook zijn literatuurlijsten aangepast en is praktische informatie geactualiseerd.
Hoewel de verslavingszorg in Nederland al meer dan een eeuw bestaat, is er niet eerder een handleiding verschenen dat specifiek voor het hoger onderwijs (m.n. HBO) is geschreven. Aan dit boek liggen geselecteerde teksten – tientallen artikelen, handboeken, richtlijnen en literatuurstudies ten grondslag die qua actualiteit, leesbaarheid en empirische onderbouwing voldoen aan de hoge normen die de Raad voor Bekwaamheidsontwikkeling stelt. Deze Raad heeft de opdracht om ‘moderne verslavingskunde’ te bevorderen in opleidingen, trainingen en na– en bijscholing van professionals in de gezondheidszorg.

  • Resultaten boeken: meer dan interventies.

Studierapport voor Resultaten Scoren.

2012. (Amersfoort: Resultaten Scoren)

Klik voor het pdf-bestand

Belangrijke conclusie uit dit rapport is dat resultaten van hulpverlening voor een groot deel worden bepaald door zogenaamde ‘non-specifieke’ factoren, en dat met deze factoren in de praktijk onvoldoende systematisch rekening wordt gehouden.
Er zijn goede redenen om ons op de in dit voorstel besproken thematiek te richten. De belangrijkste is dat de literatuur hiertoe voldoende aanleiding geeft. En in zoverre is het een (medisch-)ethisch imperatief om er iets mee te doen. Verder zijn we er in de zorg aan gehouden om resultaten te boeken en daarin vooruit te gaan. Een genoegzame houding is niet op zijn plaats. Tot slot, wat met het vorige punt nauw samenhangt, is er de kwestie van het geld. Het is aannemelijk dat er in de komende periode – vanwege teruglopende budgetten – minder geld beschikbaar komt voor de zorg in het algemeen en in het bijzonder ook voor het ontwikkelen en testen van nieuwe behandelstrategieën. In dat geval ligt het eens te meer voor de hand om zoveel als mogelijk energie te steken in het niet alleen verwoed implementeren van goed geteste interventies, maar ook na te gaan onder welke voorwaarden met die interventies wel of niet resultaten worden bereikt. Dat kan met minder meerkosten, terwijl, als dit lukt, de voordelen voor cliënten evident zijn.

  • Focus op herstel bij psychische problemen

2012 (Boom Lemma, Den Haag)

Bestel dit boek bij Boom Lemma

Mensen kunnen psychische problemen zelf oplossen, al dan niet samen met vrienden of familie. Als de problemen ernstig zijn, kunnen ze hulp vragen, bijvoorbeeld bij een instelling voor geestelijke gezondheidszorg. Die hulp helpt maar ten dele als mensen niet zelf bereid en in staat zijn om daarbij een actieve rol te spelen. Uiteindelijk zijn zij het zelf die verandering bewerkstelligen. Persoonlijk herstel, waarin mensen op zoek gaan naar wat zij zelf belangrijk vinden en duidelijk krijgen wat ze zelf willen en kunnen veranderen, vormt vaak de motor voor klinisch herstel.
Dit boek beschrijft de kenmerken van persoonlijk herstel en de rol die anderen – familie, vrienden, lotgenoten of beroepskrachten – daarbij kunnen spelen.

  • Focus op geestelijke gezondheidszorg

2011 (Boom Lemma, Den Haag)

Bestel dit boek bij Boom Lemma

Psychische stoornissen komen veel voor, de gevolgen zijn ernstig en de middelen om ze te voorkomen, (vroegtijdig) te behandelen en liefst te genezen, zijn nog beperkt. Hoe komt dat? Wat wordt er gedaan, door wie, met welk resultaat, en hoe kan het anders? In Focus op de geestelijke gezondheidszorg worden twintig kernvragen gesteld en beantwoord die betrekking hebben op psychopathologie, de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) als sector en de daarin actieve disciplines.

De serie Focus op geeft antwoord op twintig kernvragen van een vakgebied of thema. Het betreft vragen waar inmiddels een goed antwoord op mogelijk is. Maar ook nog niet of niet goed genoeg beantwoorde kwesties komen aan bod. Er wordt een beknopte samenvatting gegeven van beschikbare kennis. En waar mogelijk of nodig  worden kritisch de grenzen van de kennis verkend.

Bestemd voor studenten SPH, MWD en hbo verpleegkunde. Daarnaast studenten die de minor Agoog in de geestelijke gezondheidszorg volgen. Ook interessant voor werknemers in zorg en welzijn en universitaire opleidingen.

  • Resultaten boeken in een complexe wereld Een nieuw paradigma voor de psychiatrie

Een andere praktijk van de GGz. (Uitgebreide versie van lectorale rede, uitgesproken op 9 juni 2011)

2011 (SWP, Amsterdam)

Link naar het pdf-bestand

  • Psychische aandoeningen komen vaak voor. De daaraan verbonden ziektelast in lichamelijk, psychisch en sociaal opzicht is zeer aanzienlijk. Toch is de maatschappelijke belangstelling voor psychische gezondheid en GGz beperkt.De progressie in de psychiatrie en verslavingszorg verloopt traag. Psychische stoornissen worden vaak pas behandeld in het ‘eindstadium’ van een atypische ontwikkeling. Daardoor is de toestand vaak al zo complex dat de kans op complete remissie en/of psychosociaal herstel beperkt is.Om epidemiologische resultaten te boeken is een systemisch en op ontwikkelingstrajecten gericht perspectief noodzakelijk. Dit laatste kan door te rade te gaan bij bijvoorbeeld de oncologie, waarin het denken in ontwikkelingsfasen is gekoppeld aan vroegdetectie en vroeginterventie. Van de strijd tegen kanker, maar ook die tegen Aids, kunnen we leren dat de overheid meestal volgend is, maar dat politiek activisme, initiatieven van patiënten én bevlogen hulpverleners en onderzoekers, een voorwaarde zijn voor succes.Het kan nog lang duren voordat psychiatrie en GGz zich grondig hebben vernieuwd. Toch kunnen er ook nu al, met beschikbare kennis, betere resultaten geboekt worden.
  • De verslavingszorg voorbij

2010 (BSL, Houten)

Bestel dit boek bij BSL

Dit boek is geschreven naar aanleiding van het honderdjarig bestaan van Bouman GGZ, de grootste GGZ-instelling in Nederland die zich specifiek richt op verslavingspsychiatrie.

Het boek geeft een overzicht van historische en actuele wetenschappelijke kennis. Allerlei facetten van verslaving en het denken over verslaving worden besproken. Het boek bevat een uitgesproken visie: er is behoefte aan een psychosociale neurowetenschap van verslaving.

Verslaving wordt hierbij gezien als een psychobiologisch verschijnsel, een verschijnsel dat betrekking heeft op de disfunctie van specifieke systemen in het brein. Maar ook de sociale en culturele context speelt hierbij een rol; een volledige verklaring van de ontwikkeling van verslavingsgedrag kan niet zonder kennis vanuit de sociale wetenschappen tot stand komen.

Onderwerpen die aan de orde komen:

– Historisch overzicht

– Sociaal werkers, psychologen en psychiaters

– Modern hersenonderzoek

– Biopsychosociale benadering

– Verslaving en vrije wil

– Erfelijkheid en farmacologie

– Evidence based medicine

– Comorbiditeit

  • Kwetsbare groepen: kwetsbare groepen, jeugdigen en (problematisch) middelengebruik: visie en interventiematrix.

2010 (IVO. Utrecht: Kenniscentrum Verslaving resultaten scoren)

Auteurs: A. Snoek, E. Wits, J. van der Stel & D. Van de Mheen

Klik voor pdf-bestand

  • Heroïne op medisch voorschrift

De geschiedenis van een geneesmiddel in Nederland

2010 (CCBH, Utrecht)

Klik voor pdf-bestand

Dit boek beschrijft de geschiedenis van heroïne als geneesmiddel voor de behandeling van chronische heroïneverslaafden die onvoldoende baat hebben gehad van de behandeling met methadon in een onderhoudsprogramma in Nederland. Spil in deze geschiedenis vormde de Centrale Commissie Behandeling Heroïneverslaafden (CCBH) die door de rijksoverheid werd geïnstalleerd. De CCBH kreeg de opdracht een experiment te doen naar de behandeling van verslaafden aan heroïne met behulp van gesuperviseerd gebruik van heroïne op medisch voorschrift.

  • Oncologie en psychiatrie.

Wat kunnen ze van elkaar leren?

2009 (STG/Health Management Forum, Leiden)

Klik voor pdf-bestand

In dit essay worden enkele vergelijkingen tussen deze twee disciplines gemaakt, zowel op het terrein van het onderzoek (o.a. naar de etiologie van kanker respectievelijk psychopathologie) als op het vlak van de behandeling. Op basis daarvan kunnen we enkele conclusies trekken waarover het debat kan worden gevoerd.

Vergelijkingen tussen medische disciplines vinden niet vaak plaats, de vergelijking tussen een typisch somatische discipline als de oncologie met de psychiatrie is zelfs uitzonderlijk. Hebben deze disciplines zo weinig met elkaar gemeen dat het weinig zin heeft ze ten opzichte van elkaar te vergelijken? Kunnen ze zo weinig van elkaar leren dat het de moeite niet loont? In dit essay wordt geprobeerd te verduidelijken dat ze wel degelijk veel van elkaar kunnen leren, dat beide disciplines ook op medisch en zorginhoudelijk gebied iets voor elkaar kunnen betekenen. In beginsel geldt dit ook voor de vraag of de oncologie en de psychiatrie gemeenschappelijke oriëntaties hebben of zouden kunnen ontwikkelen op het vlak van het onderzoek naar het ontstaan en de determinanten van kanker respectievelijk psychopathologie.

  • Grondslagen, determinanten, mechanismen.

2009 (Amsterdam, Boom).

Bestel dit boek voor € 25 bij auteur.
Het proefschrift is hier ter inzage / te downloaden.

Betreft tweede dissertatie.

Bij psychische stoornissen staat niets geheel en al vast. Er ligt altijd een verbetering van de toestand van de patiënt binnen het bereik, hoe klein ook. In deze studie gaat het om de filosofische grondslagen die voor theorievorming over psychopathologie nodig zijn.

Het reflecteren over grondslagen van de psychopathologie kreeg altijd te weinig aandacht. Deze studie brengt daar verandering in, met als opmerkelijk resultaat dat psychische stoornissen met een chronisch beloop als ontwikkelingsstoornissen moeten worden opgevat. Als die worden genegeerd, is de waarde van veel gangbaar onderzoek beperkt en wordt het zicht op het ontstaan van een psychische stoornis vertroebeld.

  • Resultaten expertmeeting sekse-, genderspecifieke en interculturele hulpverlening in de psychiatrie.

Hoe verder met de multidisciplinaire richtlijnen?

De Geestgronden & Transact

 

Klik voor pdf-bestandOp 13 juni 2006 vond in Haarlem een expertmeeting plaats over sekse-, genderspecifieke en interculturele hulpverlening in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Het onderhavige stuk is gebaseerd op de discussies die voorafgaande, tijdens en na afloop van de expertmeeting zijn gevoerd.

  • Co-morbiditeit.

Verslaving plus een psychische stoornis.

2006 (ZonMw, Den Haag).

 

Klik voor pdf-bestand

Klik voor rectificatie

Bestel een gedrukt exemplaar bij ZonMw: Mail; telefoon: 070-3495253.

  • Co-morbiditeit van verslaving of misbruik van middelen en psychische stoornissen komt zeer frequent voor bij patiënten die voor één van deze problemen worden behandeld.
    Helaas zijn de zorgsystemen nog onvoldoende toegerust om deze co-morbide categorie te identificeren en adequaat te behandelen. Verwijzing over en weer tussen verslavingszorg en algemene psychiatrische voorzieningen biedt voor deze categorie vaak een onvoldoende uitweg.
    Er zijn in Nederland echter wel – aangespoord door voorbeelden elders in de wereld – initiatieven die erop gericht zijn geheel nieuwe,meer geïntegreerde behandelvormen en behandelprogramma’s te ontwerpen,te testen en te implementeren.
    Dit rapport geeft een overzicht van wat wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van de behandeling van deze vorm van -morbiditeit heeft opgeleverd – ook is er aandacht voor wat thans onder ‘best practice’ mag worden verstaan. Mogelijk draagt dit er toe bij dat meer van deze categorie patiënten voor hun problemen een adequate behandeling krijgen.

 

  • Groepspsychotherapie en Onderzoek.

Handleiding voor de praktijk.

2005 (BSL, Houten).

Bekijk dit boek op Google Books.

Groepspsychotherapie en onderzoek, het zesde deel in de serie Groepspraktijk, psychotherapie en groepen, gaat over onderzoek op het gebied van groepspsychotherapie en het verrichten van onderzoek door groepspsychotherapeuten.
Het boek frist niet alleen de kennis op de initiële opleiding uit, maar bouwt daar ook op voort. Voorts is het een oriëntatie op de meer gespecialiseerde literatuur op dit terrein.
Aan dit boek liggen drie doelstellingen ten grondslag:
• groepspsychotherapeuten (meer) interesseren voor onderzoek;
• het bevorderen van de door onderzoek geleide klinische praktijk;
• het bevorderen van klinisch relevant onderzoek.

  • Pillen, Praten, Bewegen.

Nut van fysieke activiteiten voor geestelijke gezondheid.

2005 (SWP, Amsterdam).

Bestel dit boek bij SWP.

De gezondheidszorg heeft in toenemende mate te maken met chronische gezondheidsaandoeningen. Deze toename kan in verband worden gebracht met de veranderde levensstijl in de westerse wereld.
Zorgwekkend is dat deze levensstijl, grofweg samengevat als teveel en eenzijdig eten, te weinig bewegen, vaak ook teveel stress in combinatie met roken en alcohol drinken, zich in sneltreinvaart verbreidt over de gehele aarde.
In de geestelijke gezondheidszorg worden mensen, bij een groot deel van de stoornissen, met name behandeld met pillen en praten. Echter, fysieke activiteiten blijken preventief en curatief een grote bijdrage te kunnen leveren aan de gezondheid.
Dit boek gaat in op de achtergronden van de bewegingsarmoede die de moderne – sedentaire – levenswijze met zich meebrengt, alsook de gevolgen die dit heeft voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Het maakt inzichtelijk op welke wijze fysieke activiteit gunstig werkt op de psyche en op welke wijze de geestelijke gezondheidszorg kan bevorderen dat haar cliënten meer gaan ‘bewegen’.

  • Handboek Preventie.

Voorkomen van psychische problematiek en bevorderen van geestelijke gezondheid.

2004 (Van Gorcum, Assen).
Bestel dit boek bij Van Gorcum.

Het thema ‘preventie’ staat tegenwoordig volop in de aandacht. Deze strekt zich uit tot de (geestelijke en lichamelijke) gezondheidszorg, welzijnswerk, het onderwijs of de arbeid.
De gedachte dat preventie van psychische of verslavingsproblematiek beter is dan het genezen of bestrijden daarvan is niet nieuw. Tot voor kort kon men echter moeilijk hard maken dat preventieprogramma’s een (duurzaam) effect hadden. Sinds een jaar of tien is er een duidelijke kentering waar te nemen: preventie is een wetenschap geworden.
Dit handboek biedt wetenschappelijk ondersteunde en in de praktijk getoetste referentiekaders aan professionals die betrokken zijn bij de uitvoering van preventieprogramma’s vanuit de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg.
Het boek beschrijft de grondslagen en de uitgangspunten van het vak ‘preventie’. Verder gaat het, aan de hand van een aantal voorbeelden, in op de manier waarop we effectieve preventieprogramma’s in praktijk kunnen brengen.
De preventie heeft zowel betrekking op psychische problematiek, problematisch gedrag als op verslavingsproblemen.
Het boek leent zich goed voor onderwijsdoeleinden. Het geeft steun aan al diegenen, die als beroepsbeoefenaar preventie als hoofdtaak of als neventaak hebben en die zich willen oriënteren op de nieuwste inzichten.

 

  • De beoordeling van Psychoactieve Stoffen.

Ontwerp en verantwoording van een beoordelings- en vergelijkingsmodel vanuit farmacologisch en toxicologisch perspectief voor de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg.

2003 (GGZ Nederland, Utrecht).

Beoordelingsmodel_PAS_2003

  • Drug Policy in the Netherlands.

Basic principles and enforcement in practice.

2003 (VWS, Den Haag).

N.b.: geen vermelding van auteur (Jaap van der Stel).

Klik voor pdf-bestand

  • De Effectiviteit van Psycho-educatie.
  • Een literatuurstudie.

2003 (De Geestgronden, Bennebroek).

Klik voor pdf-bestand 

Stress, schizofrenie en de werking van signaleringsplannen.

  • Verslag van een literatuuronderzoek. 

2002 (De Geestgronden, Bennebroek).

Ongepubliceerde, interne publicatie. Toezending alleen op aanvraag.

Klik voor een pdf-bestand voor een recentere samenvatting ervan

 

  • Een Nieuw Drugsbeleid?

Voor- en nadelen van de legalisering van drugs.

1999 (Raad voor de Volksgezondheid en Zorg / Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling, Zoetermeer).

Klik voor pdf-bestanden: boek + tabel (apart bestand)

  • Honderd Jaar Sociale Arbeid.

Portretten en praktijken uit de geschiedenis van het maatschappelijk werk.

1999 (Van Gorcum, Assen).

Redactie: Berteke Waaldijk, Jaap van der Stel en Geert van der Laan.

Bestel dit boek bij Van Gorcum.

Artikelen:

Th.W. van der Woude. Maatschappelijk werk met een medisch cachet

QArie Querido. Pleitbezorger van de sociale dimensie 

  • Handbook Prevention. 

Alcohol, drugs and tobacco. 

1998 (Pompidou Group / Council of Europe, Straatsburg). 

I.s.m. Deborah Voordewind.

Klik voor pdf-bestand

Edities in meer dan tien Europese talen.

  • Het Erfgoed van de RIAGG.

Notities over verleden en toekomst van de ambulante geestelijke gezondheidszorg. 

1998 (Riagg Zuid-Kennemerland, Haarlem).

Klik voor pdf-bestand

 

  • Verkenning Drugsbeleid in Nederland.Feiten, opinies en scenario’s. 

1998 (STG, Zoetermeer).

Rapport onder redactie van de Stichting Toekomstscenario’s gezondheidszorg (STG).

Teksten aangeleverd voor hoofdstukken 2, 6, 9 en 10.

  • De Nederlandse Verslavingszorg.

Overzicht van de kennis over aanbod, vraag en effect.

1997 (Trimbos-instituut, Utrecht).

Redactie: A. van Gageldonk, W. de Zwart van, J van der Stel &, M. Donker.

  • De Prijs van Privacy.De kosten van bemoeizorg. 

1997 (Riagg Zuid-Kennemerland, Haarlem).

Klik voor pdf-bestand

  • Drinken, Drank en Dronkenschap.

Vijf eeuwen drankbestrijding en alcoholhulpverlening in Nederland. Een historisch-sociologische studie.

1995 (Hilversum, Verloren).

Dit boek is uitverkocht. Ik heb tegen betaling (boek/verzendkosten) nog exemplaren beschikbaar: mail. Het proefschrift is gedeeltelijk online in te kijken bij Google Books

In deze omvangrijke en dissertatiestudie is beschreven hoe in Nederland de drankbestrijding en de alcoholhulpverlening zich hebben ontwikkeld in relatie tot de ontwikkeling van het drankgebruik zelf en de algemene maatschappelijke dynamiek.
In deel 1 staan de veranderingen in het drankgebruik centraal die zich tussen 1500 en 1900 voordeden als gevolg van de opkomst van de sterke drank.
In deel 2 worden de activiteiten van de drankbestrijdingsorganisaties tussen 1800 en 1945 beschreven en het ontstaan, eind 19e en begin 20e eeuw, van herstellingsoorden en consultatiebureaus voor drankzuchtigen.
Deel 3 laat zien hoe de verslavingszorg zich na 1945 wist te ontworstelen aan de greep van de drankbestrijders en er een netwerk van medisch georiënteerde consultatiebureaus werd gevormd.
Vijf eeuwen drank bestrijding en alcohol hulpverlening overziend kan worden gesteld dat de maatschappelijke ontwikkeling rondom drankgebruik en drankzuchtigen een golfbeweging maakt tussen de polen formalisering/moralisering en informalisering/medicalisering.
In 2006 heeft Nathalie Donders een samenvatting gemaakt van dit proefschrift. Klik hier voor de samenvatting

  • Kinderen, Gezin en Alcohol.Preventie en hulpverlening

1992 (Dekker & V.d. Vegt / Van Gorcum, Assen).I.s.m. Joke van der Keuken.

Dit boek is uitverkocht. Ik heb tegen betaling (alleen verzendkosten) nog exemplaren beschikbaar: mail.

Het boek is online in te kijken bij Google Books.

  • Drugspreventie.Achtergronden, praktijk en toekomst. 

1992 (Bohn Stafleu van Loghum, Houten).

Redactie: Wim Buisman en Jaap van der Stel.

  • Informatisering van de Samenleving.

1989 (Boekwerk, Groningen).

Redactie: Cees J. Hamelink en Jaap van der Stel.

  • Achtergronden, praktijk en beleid.

1989 (Samsom, Alphen aan de Rijn).

Redactie: Jaap van der Stel en Wim Buisman.